تانک ازت

تانک ازت برای انتقال ازت مایع به مدت طولانی می تواند استفاده شود. اکثر بیمارستان ها از تانک ازت به دلیل اینکه ازت مایع یک نگهدارنده برودتی مناسب می باشد استفاده می کنند و بهتر است بدانید بیشترین مصرف تانک ازت در بیمارستان ها است.
نام های دیگر تانک ازت: تانک ازت مایع، فلاسک ازت مایع، فلاسک نیتروژن، مخزن ازت، مخزن نیتروژن و کانتینر ازت مایع می باشد، که برای حمل و نگهداری ازت مایع استفاده می شوند، همچنین تانک ازت مایع برای آزمایشگاه های تحقیقاتی‌، مراکز ناباروری‌، درمانگاه‌ها‌، سرم سازی‌، داروسازی و مراکز تحقیقاتی قابل استفاده می‌باشد. حالت مایع گاز نیتروژن خالص ، نیتروژن مایع یا Liquid Nitrogen که به شکل اختصاری LN2 نامیده می شود می باشد.
این نیتروژن مایع در کارخانه های تولید گازهایی نظیر CO2 و O2دارند، در اثر تقطیر جزء به جزء هوا استخراج می گردد. این مایع دارای چگالی نیتروژن مایع، بدون بو و بدون رنگ می باشد. در دمای 196 و در فشار زیاد گاز نیتروژن به حالت مایع تبدیل می شود. تانک ازت یا مخزن نیتروژن به عنوان محفظه ای برای نگهداری نیتروژن مایع قابل استفاده می باشد و به گونه ای می باشد که هیچ گونه موادی به داخل آن نفوذ نکرده و همچنین تغییرات دمایی بر نیتروژن داخل تانک ازت تاثیر گذار نمی باشد.

تانک ازت

اگرچه برای افرادی که در محیط های آزمایشگاهی کار می کنند و اشخاصی که به نحوی با مقدمات شیمی آشنا هستند تعریف شده است ، اما عده فراوانی وجود دارند که نمی دانند پدیده ای به نام «سرما» عملاً وجود ندارد ! می دانیم که دما به میزان گرمای یک محیط ، بدن شخص ، وسیله یا پدیده گفته می شود ؛ حال چنانچه در این پدیده ها گرمایی وجود داشته باشد آن را گرم نامیده و اگر وجود نداشته باشد به آن سرد گفته می شود ؛ در نتیجه سرما یک عامل عدمیست که از نبود گرما پدیدار می شود .
در همین رابطه هرچه گرمای جسمی کمتر باشد (و به قسمت منفی ها وارد شود ) ، جسم مورد نظر نیز سردتر خواهد بود . حال در میان همه موادی که قادر نیستند تا به صورت هم اندازه و یکسان گرمای مذکور را از دست داده و سرد شوند ، ترکیباتی وجود دارد که این ویژگی را بهتر به نمایش گذاشته و قادر خواهند بود تا بدون تغییر محسوس دمایش ، با اجسام در ارتباط با خود تعادل گرمایی برقرار کنند . ازت یا نیتروژن مایع به عنوان یکی از این محصولات که قادر است با فریز کردن سلول های زنده بدن سازوکار آن ها را کند کرده و این پدیده ها را نکشد و یا در نگهداری از محصولاتی فیزیکی که به هر دلیلی نیاز به خنک ماندن دارند پیش قدم باشد ، سبب شده است تا در ابعاد گسترده به کار گرفته شده و مورد توجه متقاضیان امر قرار گیرد .
این ماده چنانچه در معرض جریان هوا و گرمای محیط قرار گیرد تبخیر می شود ، این در حالیست که حتی اگر در ظرفی در بسته هم باشد و اصطلاحاً نپرد ، بواسطه دیواره های ظرف گرمای محیط را گرفته و با وجود عدم از دست دادن ماده ، تغییر حالت می دهد که این تغییر فیزیکی برای مصرف کننده مطلوب نیست . این عوامل که سبب شده است تا نگهداری از این ماده از حساسیت بالایی برخوردار شده و مقدمات ساخت ظروفی در ابعاد و با امکانات مختلف را فراهم آورد که به آن ها تانک ازت می گویند .
تانک ازت دارای بدنه ای اصلیست که وظیفه سرد نگه داشتن مواد داخل خود را بر عهده دارد و در حقیقت عمده بودجه ای هم که صرف خرید آن می کنیم ، به این بخش تخصیص می یابد ؛ اما همانند اغلب سخت افزارهای پیرامونمان که دارای مدل های مختلف و افزونه های ریز و درشتی هستند که قابلیت آن ها را افزایش داده و عموماً به صورت دلخواه و با درخواست مشتری اضافه می شوند ، تانک ازت نیز دارای بخش هاییست که بی تردید روی همه مدل های آن نصب نشده و متقاضی خرید این محصولات با توجه به نیاز های خود و نوع کاربریش ، یا محصولی مجهز به آن را خریداری کرده و یا با ابتیاع جداگانه آن ها ، تانک ازت خود را به روز می کند .
کنیستر تانک ازت به عنوان یکی از این افزونه ها ، وسیله ای شبیه ملاقه های معمولیست ، با این تفاوت که میله متصل به بخش کروی آن کاملاً به این بخش عمود بوده تا به راحتی به عمق تانک نفوذ کند و قسمت انتهای آن هم که می تواند مایعات موجود را جابجا کرده و از آن ها برداشت کند ، عملاً استوانه ای رو باز می باشد . همانطور که اشاره شد می شود با این وسیله نیتروژن مایع را برداشت ، اما عمده کاربرد کنیستر نگهداری از شیشه های آزمایشگاهی ، مواد و نمونه هاییست که باید در این فضا قرار گیرند ، اما نباید برخورد مستقیمی با مایع مبرّد داشته باشند . در نتیجه کنیستر ها بواسطه ابتدای گیره شکل خود به لبه تانک متصل شده و در فضای بی نهایت سرد آن معلق می مانند . رک تانک ازت هم به عنوان افزونه بعدی ، دقیقاً دارای چنین ویژگی هاییست ، با این تفاوت که به جای یک کابین استوانه ای ، دارای طبقاتی منظم بوده و تنها مناسب نگهداری از چندین و چند ویال آزمایشگاهی در کنار یکدیگر می باشد .
علت تنوع محصولات مجموعه های تولیدی ، همیشه عرضه محصولاتی منحصر بفرد و تهییج عموم مخاطبین به خرید بیشتر نیست . به عنوان مثال مجموعه های مطرح سازنده کنسول بازی (xbox یا پلی استیشن ) یا برخی تولیدکنندگان سخت افزارهای هوشمند (مانند اپل) به جای اینکه صدها محصول گوناگون با سری بندی های گیج کننده تولید کنند ، دارای طبقه بندی های خاصی از محصولات بوده و تنها آپدیت هایی بر آن می افزایند ؛ عواملی که سبب می شود تا در شرایطی تقریباً مشابه ، وسیله ای از آنان که نزد کاربران جهانیشان قرار دارد تقریباً یک شکل با ویژگی هایی مشابه باشد .
این در حالیست که مجموعه های دیگری که هر ساله ده ها کالای منحصربفرد روانه بازار می کنند (مثلاً سامسونگ) شاید به این فکر هستند که با تعبیه افزونه هایی متفاوت روی محصولاتشان ، شرایط خرید آن ها را برای هر نوع سلیقه و سطح بودجه ای را فراهم کرده و در دیدگاهی مخالف تفکر شبهه کمونیستی گروه قبل ، طرفدارانشان را ملزم به خرید هرآنچه به ایشان عرضه می دارند نکنند .
در همین رابطه می توان گفت که مجموعه های سازنده تانک ازت ، نه به “بی نمکی” گروه اول هستند و نه به “شوری دسته دوم ” . در استراتژی تولید این مجموعه ها ، از آنجایی که تانک های ازت در صنایع یا موارد مختلفی مورد استفاده قرار می گیرند ، برای پاسخگویی به نیاز مصرف کنندگان مختلف نیز مستلزم داشتن ظواهری غیر یکسان می باشند .این در حالیست که این تنوع افسارگسیخته نشده ، اما در حدی است که کاربران دائمی آن ها عاجز از حصول تانک ازتی با ابعاد و ویژگی های دلخواهشان نشوند.

نکاتی درباره چگونگی استفاده از تانک ازت که باید قبل از استفاده از آن به این نکات آگاه باشید.

 

همانطور که گفتیم تانک ازت به منظور نگهداری از نیتروژن مایع مورد استفاده قرار می گیرد و برای بیمارستان ها ، مراکز ناباروری ، سرم سازی ، درمانگاه ها ، مراکز داروسازی و از این دست موارد مناسب است. به هنگام استفاده از آنها باید به نکاتی که در ادامه اشاره می کنیم آگاه بوده و به صورت کامل به آنها عمل کنید.

اولین مطلب این است که تانک نیتروژن شما باید حتماً در یک محل خلوت انبار شود . این تانک ها را حتی المقدور نباید در مکان های گرم و یا اماکنی که گرم می شوند ( مانند اتاق های ژنراتور ) نگهداری کرد زیرا گرما بر خلاف سرما می تواند باعث سرعت بخشیدن به تبخیر ازت مایع شود.

تانک نیتروژن باید بر روی قطعه یا پایه ای چوبی قرار بگیرد زیرا قرار دادن آن در مکان های دیگر مثلاً در سطح سیمانی می تواند باعث آسیب رسیدن به کف تانک ازت شود . نکته دیگری که از اهمیت زیادی برخوردار است این می باشد که جابجایی و حمل این تانک باید به صورت عمودی ( همیشه ) انجام شود.

تانک های نیتروژن دارای یک لایه خلاء بین لایه نگهدارنده ازت و لایه بیرونی آن هستند که باید دقت و مراقبت بسیاری در انجام فعالیت با آنها به خرج داد.

در هنگام استفاده تانک نیتروژن و کار با ازت مایع نیز مراقبت هایی باید انجام گیرد که در ادامه به آنها می پردازیم. در هنگام استفاده از نیتروژن مایع باید حتماً از عینک های ایمنی یا محافظ صورت استفاده کرد. به خاطر داشته باشید که استفاده از عینک های معمولی به عنوان محافظ اصلاً کار عاقلانه ای نبوده و این عینک ها به هیچ وجه محافظ مناسبی نخواهند بود.

نکته مهم دیگر این است که برای استفاده از تانک ازت و نیتروژن مایع درون آن باید حتماً از دستکش های یکبار مصرف نیتریل که به دستکش جراحی شهرت دارند استفاده کرد. ذکر این مورد نیز خالی از لطف نیست که پس از استفاده از آن باید دست ها را به خوبی با آب و صابون شستشو دهید.

لباس آزمایشگاهی نیز از ملزومات کار با نیتروژن مایع است. در هنگام کار باید حتماً دکمه های آن بسته و همچنین بند کفش ها چک شده باشد  و از شلوار بلند و لباس آستین بلند استفاده شود که خطر برخورد ازت مایع به پوست کمتر شود.

همانطور که می دانید برای نگهداری از نیتروژن مایع از تانک ازت استفاده می شود اما شاید برای شما این سوال پیش آمده باشد که این عنصر مایع چه کاربردهایی دارد و در چه صنایعی مورد استفاده قرار می گیرد و فواید آن چقدر مهم است که برای نگهداری آن به شکل مایع اقدام به تولید کپسول هایی با ساختار پیچیده می کنند که به آنها تانک ازت می گویند؟ در ادامه سعی می کنیم به برخی از فواید و کاربردهای نیتروژن مایع در زندگی ما و صنایع مختلف بپردازیم.

یکی از کاربردهای ازت مایع ( ازت نام دیگر نیتروژن می باشد ) در صنعت پزشکی است که در آن برای بیرون کشیدن بافت های ناسالم داخل بدن مانند انواع زگیل ها و یا خال های مختلف قبل از انجام عمل با استفاده از نیتروژن مایع اقدام به سرد کردن موضعی اطراف آن بافت ناسالم می کنند و سپس عمل را انجام می دهند. این سرما باعث بی حسی آن قسمت از بدن شده و سبب می شود فرد تقریباً دردی را احساس نکند ؛ همچنین به دلیل سرمای زیادی که در آن نقطه از بدن به وجود می آید گردش خون نیز در آن ناحیه کم شده و پس از بیرون کشیدن بافت مذکور بیمار خونریزی کمتری خواهد داشت.

همانطور که می دانید نیتروژن گازی بی اثر است و این بدان معنا است که خطری برای انسان ندارد و به همین دلیل از آن در مواردی که نیاز به ایجاد یک جو بی اثر وجود دارد از نیتروژن موجود در یک تانک ازت استفاده می کنند که به عنوان مثال می توانیم استفاده از آن در جوشکاری را نام ببریم.

از کاربردهای بسیار زیاد نیتروژن مایع در صنایع مختلف می توانیم به استفاده از آن در صنایع غذایی و حمل و نقل اشاره کنیم. نیتروژن مایع به علت سرمای بسیار زیادی که دارد و همچنین بی اثر بودن آن برای سلامت انسان کاربرد زیادی در تهیه مواد غذایی منجمد و همچنین سرد نگاه داشتن این مواد در هنگام حمل و نقل های کوتاه و حتی طولانی دارد.

بیمارستان ها نیز که به جرات می توان گفت مراکزی هستند که بیشترین مصرف نیتروژن مایع را دارند در زمینه های مختلفی از آن استفاده می کنند. به عنوان مثال نمونه ای از کاربردهای این گاز مایع در بیمارستان ها استفاده از آن در نگهداری و ذخیره سازی تخمک ها ، نطفه ها و خون است و همچنین اعضا و جوارحی از بدن که به صورت اهدایی در اختیار بیمارستان ها قرار می گیرد به وسیله نیتروژن مایع نگهداری می شوند .

یکی دیگر از موارد استفاده از نیتروژن مایع آزمایشگاه ها هستند. در این مراکز علمی از نیتروژن در فریزر آزمایشگاهی که به آن فریزر ازت مایع نیز گفته می شود استفاده به عمل می آید. این فریزها در آزمایشگاه های علمی به منظور نگهداری مواد پر اهمیت در یک دمای ثابت مورد استفاده قرار می گیرند.

نیتروژن مایع در رآکتورها و تانکر ها به منظور عملیات تعلیق ، پاکسازی و سرمایش آنها به کار گرفته می شود ؛ سایش برودتی مواد پلاستیکی نیز از موارد پر کاربرد استفاده از ازت مایع در صنایع می باشد اما کاربردهای این گاز طبیعی فقط به این موضوعات محدود نشده و استفاده های دیگری مانند خنک سازی بتن در تاسیسات بزرگ و منجمد نمودن خاک برای انجام کارهای تخته کوبی در ساخت تونل های زیرزمینی بزرگ مثل راه های مترو نیز از دیگر موارد کاربرد نیتروژن مایع می باشد.

شاید پس از شنیدن کاربردهایی که این گاز مایع در انواع علوم و صنایع مختلف دارد به پاسخ این سوال رسیده باشید که چرا برای نگهداری از آن تانک ازت ساخته و تولید می شود اما باید بدانید که این ها تمام کابردهای نیتروژن را شامل نشده و از این گاز در مصارف دیگری هم استفاده می شود. جایگزین کردن نیتروژن به جای گاز و بخار در بروز انفجارها و آتش سوزی ها ، استفاده در فرآیند میعان شدن برخی حلال ها ، انتقال اسپرم های حیوانات نر برای انجام عمل لقاح مصنوعی و تولید دام بیشتر در برخی دامداری های مدرن و بسیاری کاربرد های دیگر باعث می شود که نیتروژن که درصد بزرگی از هوای اطراف ما را پر کرده و در عملیات تنفسی ما نقشی به عهده ندارد ، در زمینه های دیگر زندگی ما انسان ها نقش پر رنگی ایفا کند و برای نگهداری از آن اقدام به تولید تانک های مخصوص شود.

اما سوالی که در این میان برای خیلی از افراد پیش می آید این موضوع است که چرا برای نگهداری از نیتروژن مایع از تانک ازت استفاده می شود ؟ در پاسخ به این سوال باید گفت که تانک ازت یا  Liquid Nitrogen Storage Tanks بنا به دلایل مختلفی برای نگهداری از نیتروژن مایع ساخته می شود که در ادامه به این دلایل خواهیم پرداخت.

اولین دلیل استفاده از تانک ازت دمای بسیار پایین نیتروژن مایع است. این دما که در حدود منهای 196 درجه است می تواند به سادگی باعث قطع انگشتان و اعضای بدن انسان و دیگر موجودات زنده شود. همچنین نمی توان ظرفی غیر از تانک را در نظر گرفت که توانایی مقاومت در برابر دمای پایین این گاز مایع را داشته باشد و در مقابل آن واکنشی مانند شکستن یا تغییر حالت از خود نشان ندهد.

از دیگر دلایل مهمی که باعث می شود تا در نگهداری نیتروژن مایع از تانک ازت استفاده شود این موضوع است که نیتروژن مایع بسیار ناپایدار است که این ناپایداری به دلیل نقطه جوش بسیار پایین این عنصر می باشد. نیتروژن مایع در هر دمایی گرمتر از منهای 196 درجه به جوش می آید و تبخیر می شود و در واقع به شکل معمولی خود یعنی گاز در می آید. بنابراین برای نگهداری از آن به شکل مایع از تانک ازت استفاده می شود زیرا هر گونه تماس نیتروژن مایع با موادی که دمای آنها بیشتر از منهای 196 درجه است باعث تبخیر شدن آن می گردد و مشخص است که هر ماده ای که در اطراف ما وجود دارد دمایی بالاتر از این مقدار داشته و در واقع این بدان معنی است که نیتروژن مایع اگر از داخل تانک ازت بیرون بیاید تبدیل به گاز می شود. به خاطر داشته باشید که هوا نیز دمای بالایی دارد و در سردترین مناطق زمین هم حداقل 150 درجه از نقطه جوش نیروژن مایع گرم تر است بنابراین تماس این مایع با هوا هم می تواند باعث تبخیرش گردد و بنابراین تنها راه نگهداری نیتروژن به شکل مایع قرار دادن آن در داخل تانک ازت می باشد.
در ادامه می توان گفت که احتمال انفجار ویال های یخ زده نیتروژن در دمای اتاق نیز وجود دارد و مجموعه دلایل فوق الذکر باعث می شود تا تانک های ازت که دارای جداره خلاء داخلی هستند و برخورد مایع دورنی را با فضای اطراف تقریباً به صفر می رسانند برای نگهداری از آن مناسب ترین انتخاب ممکن باشند. لازم به ذکر است که فناوری ، دقت و ظرافت به کار رفته در این تانک ها باعث شده که قیمت آنها عموماً بالا باشد و البته از معایب بزرگ این ظرافت در تولید می توان به حساسیت بالا و آسیب پذیری آنها اشاره نمود. تانک ازت به طور کلی از یک تکنولوژی خاص برای سرد نگاه داشتن نیتروژن استفاده می کند اما با این حال در طرح های مختلفی تولید می گردد که طرح های مختلف آن می توانند در بازه های زمانی متفاوتی نیتروژن را به شکل مایع نگهداری کنند ؛ این بازه زمانی می تواند از چند ساعت تا چند سال متغیر باشد. در ادامه تلاش می کنیم به بررسی نکاتی بپردازیم که باید در زمان استفاده از این تانک های ازت رعایت کرده و به آنها توجه کنید.

نکاتی وجود دارند که باید برای جلوگیری از صدمه دیدن تانک ها و هدر رفتن نیتروژن مایع و تبدیل آن به گاز ، در هنگام استفاده از تانک های ازت باید به آنها توجه کرد. به عنوان مثال اولین نکته در استفاده از تانک های ازت این مطلب است که آنها باید حتماً در محیط های خلوت انبار شوند.به خاطر داشته باشید که نقاط سرد آسیبی به تانک ازت نمی زنند و بلکه در نگهداری نیتروژن به تانک کمک هم می کنند اما نگهداری تانک ها در نقاط گرم و یا مکان هایی که احتمال می رود در برخی روزها یا بعضی ساعات گرم شوند کار کاملاً اشتباهی است. به عنوان مثال اتاق های ژنراتور به هیچ عنوان نمی توانند جای مناسبی برای انبار کردن تانک ازت باشند زیرا گرمای به وجود آمده در آنجا باعث بالا رفتن سرعت تبخیر نیتروژن مایع می شود.از آنجایی که تانک های ازت باید از هرگونه آسیب فیزیکی حفظ شوند بهتر است که آنها را بر روی زمین یا سطوح خشن مانند بتن و سیمان قرار ندهید. بهترین کار برای نگهداری آنها پایه های چوبی است که باعث می شود از بروز هرگونه صدمه ای به کف تانک جلوگیری به عمل بیاید. نکته جالبی که باید بدانید این است که تانک ازت نباید به صورت افقی حمل شود بلکه همیشه باید انتقال آن را به صورت عمودی انجام داد که این کار به دلیل مکانیزم و ساختار داخلی تانک است .با اینکه تانک های نیتروژن مایع از عایق بندی خوبی برخوردارند و می توانند مدت مناسبی نیتروژن و ویال های درون آن را سرد نگاه دارند اما بالاخره نیتروژن درون تانک گرم شده و تبدیل به گاز می شود و نگهداری تانک تا ابد طول نمی کشد. البته سرعت تبخیر و کاهش نیتروژن مایع در تانک بستگی به این دارد که اولاً چه مدت زمانی در تانک باز بوده است و ثانیاً تعداد ویال های داخل تانک چه تعدادی بوده است. پس از آنکه میزان نیتروژن در داخل تانک کاهش پیدا کرد و مقداری از آن به گاز تبدیل شده و وارد هوا شد باید مجدداً اقدام به پر کردن نیتروژن مایع داخل تانک ازت کنید. به طور معمول تانک ها باید هر سه ماه یکبار شارژ شده و نیتروژن کاهش یافته آنها اضافه شود و بهتر است که این تانک ها هر ماه یک بار چک شده و مناسب بودن میزان نیتروژن آن بررسی گردد.